MOTOSİKLETİN PARÇALARI

MOTOR : Yakıtın yanması sonucu elde edilen ısı enerjisini mekanik (hareket) enerjisine çeviren mekanizmaya motor denir. Bu anlamda motosiklet motoru ile araç motoru arasında hiç bir fark yoktur. Motorların silindir sayısı ve büyüklükleri farklıdır.
KADRO : Motosikletin her şeyi üzerinde taşıyan temel iskeletidir yani şasesidir.
TEKERLEKLER : Motosikletin yol ile temasını sağlayarak motosikletin ilerlemesine yardımcı olur. Diğer taşıtlardan farkı ince ve diagonal (yuvarlak) olmasıdır.
AMORTİSÖR ve YAYLAR : Motosiklette sürücünün rahat etmesini ve motosikletin yol darbelerinden korunmasını sağlar.
SELE : Motosikletin kendi üzerindeki sürücü ve yolcu oturma kısmıdır.

MOTOSİKLET MOTORLARININ ÇEŞİTLERİ :
1. Yakıtın yanma yerine göre :
a.İçten yanmalı,
b.Dıştan yanmalı
2. Zamanlarına göre :
a.İki zamanlı
b.Dört zamanlı
3. Yakıt çeşidine göre :
a.Benzinli motorlar
b.Dizel motorlar (hemen hemen yok.İtalya'da ve bazı ülkelerde var.)
4. Soğutma çeşitlerine göre :
a.Hava soğutmalı
b.Su soğutmalı
5. Ateşleme sistemine göre :
a.Manyetolu ateşleme,(Genelde ayakla marş kolu itilerek çalışan,)
b.Bataryalı ateşleme. (Otomobiller gibi marş düğmesiyle çalışan,)

MOTORUN TEMEL PARÇALARI :

 Silindir (motor) Bloğu: Motorun ana gövdesini oluşturur. Emme ve egzos delikleri bunun üzerinde bulunur. Sıcak motora soğuk su,soğuk motora sıcak su konulduğunda silindir bloğu ve silindir kapağı çatlar.
• Silindir Kapağı : Silindir bloğunun üzerini kapatır, yanma odalarını oluşturur. üzerinde bujileri, emme ve egzoz subaplarını taşır, bazılarında şaseye bağlama köprü deliği de bunun üzerindedir
• Karter: Silindir bloğunun alt tarafını kapatır. Motor yağına depoluk eder.Krank miline yataklık yaptığı gibi krank milini alt zemin şartlarından korur.
• Subap (Külbütör) Kapağı: Subap mekanizmasını ve motoru toz, su ve pisliklerden korur .
• Krank Mili: Pistonlardan gelen doğrusal hareketi dairesel harekete dönüştürür. Krank milinin en ucunda bir dişli ve kasnak bulunur. Dişli kam (eksantrik) miline hareket verir. 4 zaman krank milinin 2 devrinde , iki zaman ise krank milinin 1 devrinde gerçekleşir.
• Piston: Silindir içerisindeki hareketlerinden dolayı zamanların meydana gelmesini sağlar. (Emme-sıkıştırma-ateşleme- egzoz)
• Piston Kolu: Pistondan aldığı doğrusal hareketi krank miline iletir.
• Segmanlar: Pistonlar üzerinde bulunur hareketli parçalar arasında sızdırmazlığı sağlar. Segmanlar veya silindir odası aşındığında motor yağ yakar ve egsozdan mavi duman çıkar.
•Subaplar : 4 zamanlı motosikletlerde bulunur.Emme ve eksoz subapları olmak üzere iki çeşittir.Emme subabı motorlarda benzin hava karışımının silindire girmesini sağlar. Egzoz subapları ise; yanmış gazların silindir dışına çıkmasını sağlar.Subap ayarı motorda yapılan tek ayardır.
• Contalar : Sabit parçalar arasında sızdırmazlığı sağlarlar.

MOTORUN DIŞINDAKİ PARÇALAR:

 Motorun dışındaki parçalar yardım eden sistemlerdir . Ateşleme ,Yakıt, Soğutma, yağlama , şarj ve marş gibi yardımları yaparlar.
• Karbüratör: Motora gerekli olan benzin, hava karışımını şartlara göre 1/15 (benzin - hava) oranında karıştıran elemandır.
• Hava Filtresi: Dışardan motor içerisine alınacak olan havayı temizleyip karbüratöre veya emme manifolduna gönderen parçadır.
• Manifoltlar (Emme - Egzoz ) emme manifoldu, karbüratöre belli oranda karışmış olan benzin-hava karışımını veya havayı silindirlere dağıtır. Egzoz manifoldu, yanmış sonunda meydana gelen egzoz gazlarını toplayarak egzoz borusuna buradan da yanmış gazların dışarıya atılmasını sağlar
• Endüksiyon Bobini: Akümülatörden aldığı 12 voltluk doğru-akımı 15 - 25 bin volta yükselten elemandır.
• Buji : Yanma odasına sıkıştırılmış bulunan yakıt - hava karışımını kıvılcımla ateşleyen elemanıdır.
• Regülatör (Konjektör): Şarj dinamosunun veya alternatörün ürettiği akımı ayarlayan elamandır.
• Yakıt Deposu : Motosikletlerin yakıt depoları küçüktür. Depo altında yedek depo kelebeği de bulunur.
• Yakıt Pompası (Yakıt Otomatiği): Depodan aldığı yakıtı karbüratöre pompalayan elemandır.
• Distribütör: Endüksiyon bobininden aldığı yüksek voltajı ateşlenme sırasına göre bujilere dağıtan elemandır.
• Marş Motoru: Motora ilk hareketi veren elektrik motorudur.
• Alternatör (Şarj Dinamosu): Motosiklet motoru çalıştığı sürece mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür. Aracın elektrik ihtiyacını karşılar. Aküyü dolduran (şarj) eden elemanıdır.

MOTOSİKLETİN SİSTEMLERİ

AKÜMÜLATÖR (BATARYA) :

Elektrik enerjisini bünyesinde depo eden ve gerektiğinde bu elektrik enerjisini motosikletlerdeki elektrikli alıcılara gönderir.
Motosikletlerde, marş motoru, ateşleme sistemi, aydınlatma sistemi, , korna gibi çeşitli alıcılarında elektrik ihtiyacını karşılar.
• Elektrolit: Akünün içinde bulunan saf su ve asit karışımından oluşan sıvıdır.
• Akü kutup başları: Akünün üzerinde kurşundan yapılmış pozitif (+) ve negatif (-) kutup başları vardır. Pozitif (+) kutup başı daha kalındır.
Akümülatörün bakımı :
• Elektrolit seviyesi plakaların 1 cm üzerinde olacak şekilde saf su ile tamamlanır.
• Kutup başları oksitlenmiş ise, sıcak su dökerek temizlenmelidir. Sonra kablolar akünün kutup başlarına sıkıca takılmalıdır.
• Akünün kutup başları ters bağlanmaması gerekir. Aksi halde Konjektör (regülatör).arızalanır.
• Kışın akünün donmaması için akü tam şarj edilmelidir.
Akünün iki kutup başı herhangi bir metalle birbirine değdirildiğinde kısa devre yaparak patlar.
• Akü bakımında akü eleman kapaklarının kapalı üzerindeki hava alma deliklerinin açık olduğuna dikkat edilmelidir.
• Her hangi bir yangın veya kısa devre durumunda akü kutup başlarını sökmek gerekir. Sökerken önce (-) sökülür.
•Motor çalışırken gaz kolunu bıraktığımızda far ışıkları zayıflıyorsa akü zayıflamış olabilir

YAKIT SİSTEMİ :

 Yakıt sisteminde Benzin otomatiği motor çalıştığı sürece, depodan yakıt boruları yardımıyla emdiği yakıtı karbüratöre pompalar. Karbüratör bu yakıtı hava ile birleştirerek oluşturduğu hava yakıt karışımını emme manifoldu yoluyla emme supaplarından silindirler içerisine gönderir. Böylece sistem işlemini yerine getirmiş olur
Yakıt Sisteminde hava filtresi toz ve pisliklerden tıkanmışsa, karbüratöre yeterli miktarda da hava giremez. Motor fazla yakıt sarf eder. Motor boğulur. Bu nedenle filtre belirli zamanlarda (kilometrelerde) basınçlı hava ile temizlenmeli ve belirli kilometrelerde yenisiyle değiştirilmelidir
Motor Fazla Yakıt Yakıyor ise ;
- Hava Filtresi kirli veya tıkalı olmamalıdır.
- Soğuk havalarda ve sabahları kolay çalıştırmak için 2 kademeli jikle bulunur. Jikle çekili olarak unutulmamalıdır.
- Karbüratör ayarları bozuk olmamalıdır.
Fazla Yakıt Yakan aracın (zengin karışımla çalışan) aracın egzozundan siyah duman çıkar

FREN SİSTEMİ :

 Motoru yavaşlatmak,yavaşlayan motoru durdurmak için kullanılır. Hareket halinde iken ön ve arka fren kolu birlikte kullanılmalıdır.
Motosiklet üzerinde 3 tip fren bulunur:
-Ön fren
-Arka fren
-Motor freni (kompresyon freni)
1.Ön fren: Ön fren her motorda ön tekerleri kontrol eder. Sağ elimizle ön fren kolunu kontrol ederiz. Ön fren teli kopmuş ise ön fren tutmaz.
2.Arka freni : Arka tekerlerin frenlemesini sağlar.Otomatik vitesli motorlarda arka fren sol elimizle kontrol edilir. Vitesli motorlarda ise sol el ile debriyaj kolu kontrol edildiği için sağ ayak ile kontrol edilir.
3.Motor freni (kompresyon freni) : Motosiklette sürücü gaz kolundan hareket halindeyken gazı kapattığında motorun vites sisteminden kaynaklanan etkisiyle motosikleti yavaşlatmasına kompresyon freni denir

MOTOSİKLETLERDE VİTES SİSTEMLERİ

Otomatik vitesli motorlar : Otomatik vitesli motorlar genelde scooter tarzıdır. Debriyaj kolu yoktur.Direksiyon kolunda sağ el ile gaz ve ön fren , sol elle ise ayak freni kontrol edilir .Gaza basıldığında motor hareket eder, frene basıldığında durur. Önemli husus otomatik motorlarda ilk çalıştırırken ön veya arka fren kolundan birine basılarak motor çalıştırılabilir.
Vitesli motorlar : Vitesli motorlarda vites sol ayağın altındaki bir koldur. Genelde bu kola sol ayağımızla aşağı bastığımızda 1. vites , yukarı çektiğimizde 2 , 3 ,4 ve 5. viteslere sırayla geçer 5. vitesten direk 1. vitese inmez birer birer vites küçültür ve büyültürüz. 1. vites ile 2. arası ise boş vitestir. Bazı motorlarda özel farklılıklar olabilir.Teker Zinciri : Zincirin kullanım ömrü yağlama ve uygun ayara bağlıdır. Bakımsızlık zincirin ve zincir dişlisinin erken aşınmasına yol açar. Zincir belli zaman aralıklarında yağlanmalıdır. Tozlu bölgelerde kullanıldığında bu işlem daha sık yapılmalıdır. Gerginlik kontrolu yapılırken motor durdurulur ve sehpasına kaldırılır. Zincir gerginliği elle 20-25 mm dikey hareket edecek şekilde ayarlanmalıdır. Zincir ayarı için arka tekerin olduğu yerde zincir ayar gergi vidası bulunur

MOTOSİKLETTE TEMİZLİK VE BAKIM

Sigorta kutusu : Sigorta kutusu genelde akünün yanındadır. Motorunuzda değerine uygun yedek sigorta bulundurun .

Tekerlerin sökülmesi : Motosikletin arka tekeri sökülürken motosikletin kendi sehpasına alınır .Motosikletin ön tekeri sökülürken motorun altına takozda konulur. Ön tekerde sökerken , ön fren teli ile km saati teli de bulunur.

Motosikletin Temizliği : Motosikletin dış yüzeyini düzenli olarak temizleyin.Araba servislerinde olduğu gibi tekerlek göbeğine ,susturucu çıkışına,karbüratöre,kilometre saatine ,kontak anahtarına, direksiyon kilidine,tahrik zincirine , direksiyondaki kumanda düğmelerine basınçlı su tutmamaya özen gösterin. Motoru duruladıktan sonra birkaç dakika rölantide çalıştırın.Motosikleti yıkadıktan sonra tahrik zincirini yağlayın,motoru yıkadıktan sonra trafiğe çıkmadan frenleri birkaç kez deneyin.

Boğulmuş motor : Bir çok denemeden sonra motor çalışmamışsa aşırı yakıt dolması nedeniyle motor boğulmuş olabilir. Kontak anahtarını kapatın , jikleyi açın ,gaza sonuna kadar basarken marşa basın.Daha sonra kontağı açın ve motorun normal çalıştırma prosedürü uygulayın.

Rodaj :İlk 1000 km hangi viteste olursa olsun yüksek devirde kullanmayın. Gazı tamamen açmaktan kaçının . Uzun süre aynı viteste kullanmayın.Otomatik viteslerde sürekli sabit hızla gitmeyin . Rodaj zamanı dolduktan sonra standart kullanma kurallarını uygulayabilirsiniz

MOTOSİKLET KORUNMA TECHİZATLARI

KASK

Çoğu motosiklet kazalarında sürücünün kasksız olması kafanın sert bir yere çarpması nedeniyle ölümlere varan ağır sonuçlar doğurabilmektedir. Kask giydiğinizde çene kayışını mutlaka kilitleyiniz. Aksi halde ani bir harekette kaskınız fırlayacak ve sizi koruyamayacaktır

KORUYUCU ELBİSELER.

Motosiklette vücudunuz dış etkilere açık olduğu için vücudu saran fakat sıkmayan elbise, dar paçalı pantalon, motosiklet çizmesi ya da lastik tabanlı ayakkabı ve eldiven giyilmelidir.
Kaskınız ve elbisenizde diğer sürücüler tarafından görülmenizi sağlayacak reflektör olmalıdır

YOLA ÇIKMADAN ÖNCE GENEL KONTROL .

Yola çıkmadan önce motosikletin kontrol edilmesi motosikletten kaynaklanabilecek kazaların önlenmesi bakımından son derece önemlidir. Bu nedenle yola çıkmadan önce aşağıdaki kontrolleri yapmayı alışkanlık haline getiriniz.
Yakıt : Depo dolu olmalı.
Motor Yağı : Tamam olmalı.
Lastikler : Lastiklerde yarık, kesik olmamalı, hava basınçları yeterli olmalı.
Jantlar : Jant telleri gevşek, jant eğik ya da ezik olmamalı.
Zincir : Zincir yağlı olmalı, zincir boşluğu 15-20 mm olmalıdır.
Motor : Yağ kaçağı olmamalı, cıvata, somun ya da vidalar gevşek olmamalıdır.
Frenler : Balatalar aşınma sınırını aşmamalı, ön fren levye boşluğu 10-20 mm, arka fren pedal boşluğu 20-30 mm olmalıdır.
Debriyaj : Debriyaj balataları aşınma sınırını aşmamalı, levye boşluğu 10-20 mm olmalıdır.
Far, sinyaller ,korna ve fren lambaları : Tüm elektriksel uyarı ve aydınlatma elemanları çalışır, lambalar yanabilir durumda olmalıdır.
Akü : Akü suları tamam olmalı(kuru akü değilse), havalandırma borusu tıkalı olmamalı.
Aynalar : Dikiz aynaları sağlam ve arkayı rahatça görebileceğiniz şekilde ayarlı olmalı.
Civata ve somunlar : Dışardan görülebilen bütün cıvata ve somunlar kontrol edilmeli ve gerekirse sıkılmalıdır

MOTOSİKLET KULLANIM TEKNİKLERİ .

Kalkış : Motosikletle hareket etmeden önce sol ayak yerde, sağ ayak fren pedalına basılı durumda, sol el debriyaj levyesinde ve sağ el ön fren levyesinde olmalıdır.
Vitese takmak için sağ ayak yere basılmalı ve debriyaj levyesi sıkılarak sol ayak burnu ile vites pedalı aşağıya doğru bastırılmalıdır. Vitese takma işlemi tamamlandıktan sonra debriyaj levyesi sıkılı durumdayken yine sağ ayak arka fren pedalına basılarak sol ayak yere koyulmalıdır.
Kalkış için frenler serbest bırakılmalı, sağ elle hafifçe gaz açılırken sol eldeki debriyaj levyesi gazla koordineli olarak ve yavaşça serbest bırakılmalıdır. Motor hareket ettikten sonra debriyaj tamamen serbest bırakılmalıdır.
Normal olarak fren levyesi yavaşça sıkılıp hızlı bırakılırken debriyaj levyesi hızlı sıkılır ve yavaşça gevşetilir.
Viraj :
VİRAJA HIZLI VEYA YAVAŞ GİRİLDİĞİNDE OTURMA KONUMUMUZUN FARKLI OLMASI GEREKTİĞİNİ UNUTMAYIN

Dönme : Viraja girmeden önce nasıl bir viraj alacağınızı tespit edin.

Doksan derecelik viraj : Viraj tipine bağlı olarak hızınızı azaltın. Viraja girdikten sonra çok mecbur kalmadıkça fren yapmayınız ve gazı açmayınız.Viraja dıştan girin ve virajdan en kısa zamanda çıkabileceğiniz bir çizgi belirleyin.

Geniş açılı viraj : Dizlerinizi yakıt deposuna yapıştırın ve motosikletle birlikte dönüş yönüne doğru hafifçe yatın.
Düşük hızlarda santrifüj kuvvetin etkisi az olacağından sadece motorun yatırılması daha yararlıdır.
Tam dönüşlü virajlar : İleriyi açık olarak göremediğiniz noktalarda daha fazla dikkatli olun . Aniden umulmadık bir engel, park etmiş bir araçla karşılaşabilirsiniz.Yol kenarlarına fazla yaklaşmayın. Yolun dış kesimlerinde bulunabilecek kum, çakıl gibi malzemeler motosiklet için tehlikeli olabilir.
Sürekli virajlar : Sürekli virajlarda bir viraj çıkışının izleyen virajın girişi olduğunu unutmayın. Düz ve ters eğimli yol virajlarında daha yavaş ve daha dikkatli gidilmelidir. Virajlara yavaş girilmeli ve göreceli olarak hızlı çıkılmalıdır. Bu nedenle viraj çıkışında gazı hafifçe açınız. Dönme sırasında gazın aniden açılması arka tekerleğin kaymasına neden olur. Motosiklet normal şartlarda araçların görüş açısı içinde olmak için orta yol çizgisinin sağ yakınında sürülmelidir. Ancak virajlarda yolun dış çizgisine yaklaşılmalı ve viraja dıştan girilmelidir. Orta çizgiye yakın dönüşlerde motosiklet yattığı zaman sürücü karşı yönden gelen aracın yoluna geçebilir. Bu durum bir tür şerit ihlali olup son derece tehlikelidir. Virajlarda daima baş çevrilmeli ve göz virajın çıkışına yönlendirilmelidir
Durma ( Fren Yapma ) : Fren yapmadan önce gazı tamamen kesin. İleriye doğru bakın ve her iki freni (ön ve arka ) aynı anda kullanın. Frenlerin ayrı ayrı kullanılması hem motosikletin dengesini bozar hem de durma mesafesini artırır. Motosiklete tek kişi bindiğinde frenleme esnasında yükün yüzde 60'ı ön tekerleğe, 40'ı arka tekerleğe biner. Bu nedenle ön fren arka frenden daha kuvvetlice sıkılmalıdır. Ani fren yaparak tekerlekleri bloke etmekten kaçının. Tekerleklerden biri ya da ikisinin bloke olması motosikletin dengesinin bozulmasına, hatta devrilmesine neden olabilir.
Kesikli fren yapmayın. Frenleri yavaştan kuvvetliye doğru ve sürekli olarak uygulayın. Motor iyice yavaşlayıp durmaya yaklaşınca, durmadan hemen önce; debriyaja basarak vitesi boşa alın. Böylelikle motor freninden azami şekilde de faydalanmış olursunuz. Fren esnasında tekerleklerden biri bloke olursa, o tekerleğe ait freni gevşetin ve yeniden yavaşça fren uygulayın.Frenleme sırasında motosikletin ataletini ve durma mesafesini hesaba katarak öndeki vasıtayı emniyetle durabileceğiniz bir mesafeden takip edin.
Çok zorunlu olmadıkça virajlarda fren yapmayın